Avondmaal vieren

Eenmaal per maand vieren wij het Heilig Avondmaal. Een betekenisvol moment op de zondag, waarin wij met Christus en met elkaar zijn verbonden. Vertrouwde woorden klinken en een vertrouwd gebaar wordt gemaakt. Toch zal ik er een paar woorden ter uitleg aan wijden en dan gaat het vooral over de vorm.
Onder Protestanten was het lang de gewoonte om tijdens de avondmaalsviering een formulier te lezen met daarin een uiteenzetting over de betekenis. Allerlei teksten werden aangehaald ter illustratie. Ik herinner me van vroeger dat dat altijd heel lang duurde. Het gebeurde eigenlijk in navolging van Calvijn. Van die gewoonte zijn de protestantse kerken in de laatste tientallen jaren meestal afgestapt. Ik zelf als voorganger ook.
In de vorm zijn we weer terug gegaan naar de klassieke traditie van het vieren van de Maaltijd des Heren. Die is voor-reformatorisch.
We zijn op dit punt min of meer van Calvijn en Zwingli afgestapt en hebben de vormen die er voor de Reformatie bestonden opnieuw leren waarderen. Daardoor voelt de viering van het Avondmaal wat katholieker dan voorheen. Maar dat is tegelijk een misvatting. We vieren geen mis. We vieren Avondmaal in bewoordingen van de oude kerk. Daarom lees ik tijdens het Avondmaal een tafelgebed, met allerlei vaste elementen. Er is een prefatie (een plechtige inleiding op het tafelgebed), acclamaties ( zoals het heilig, heilig is de Heer), een Agnus Deï (Lam Gods) en meer van zulke elementen. Inderdaad, die vind je in missen ook, maar wij vieren geen mis. Bovendien klinken de woorden in een Protestantse dienst ingetogener en minder beladen. Wij gaan ook anders met brood en wijn om en dat zal nog lang een moeilijke kwestie blijven tussen Katholiek en Protestants.
Kortom: het Avondmaal is van een sacrament in leervorm meer een viering geworden, een heilig spel van woord en teken, verlossing van Godswege en gemeenschap met de Heer. Je hoeft dat ook niet altijd in dezelfde bewoordingen te doen, er mogen in de Avondmaalsviering steeds andere tonen en andere woorden door klinken, passend bij de tijd van het kerkelijk jaar. U merkt ook dat het rond Kerst anders klinkt dan rond Pasen. Je kunt de woorden ook zingen, zoals we een keer gedaan hebben en dan krijgt je haast vanzelf een wat vereenvoudigde vorm. maar steeds weer zal de opbouw dezelfde zijn.
Er is veel meer over te zeggen. Maar als u er nader op wilt ingaan, dan kan dat tijdens de ledenvergadering op 18 maart. Liturgische vormen kunnen verschillen. Er is heel veel mogelijk. Iedere tijd zoekt zijn eigen vormen. Er zijn aan de ene kant vaste en sterke tradities, aan de andere kant moet het gevoelsmatig ook een beetje bij je beleving passen. Als voorganger zoek je daarin altijd het juiste midden.

illustratie. Protestantse dienst. Schilderij H.M. Sorgh (1611-1670).
Bron: dbnl.org

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen

Bethlehemkerk - Walcourtstraat 103 te Anderlecht - Eredienst : zondag om 10 uur